Opublikowano: 19 maj 2025

Czym się kierować przy wyborze
szkoły ponadpodstawowej?

Decyzja o tym, którą szkołę wybrać, jest jedną z ważniejszych w życiu młodego człowieka kończącego szkołę podstawową. Aby była trafna i dobrze przemyślana, warto wziąć pod uwagę wiele czynników. Czym się kierować przy wyborze szkoły? Sprawdźcie w naszym tekście.

Reputacja i wyniki szkoły
Osiągnięcia szkoły i wysokie miejsce w rankingach zazwyczaj określają poziom kształcenia, który jest istotny dla przyszłej ścieżki edukacyjnej. Są to ważne czynniki, ale nie najważniejsze. Sprawdź, czy oprócz tego szkoła oferuje uczniom odpowiednie wsparcie w różnych obszarach, takich jak doradztwo zawodowe, wsparcie psychologiczne, czy pomoc uczniom z trudnościami edukacyjnymi.

Zajęcia dodatkowe
Dodatkowe zajęcia pozalekcyjne pomogą rozwijać twoje pasje i zainteresowania. Im bogatsza oferta, tym lepiej. Przy okazji umilą czas spędzony w szkole i wzbogacą twoje doświadczenie.

Stan zdrowia
Stan zdrowia ma również duże znaczenie. Dotyczy to głównie szkół branżowych i techników. Zanim wybierzesz szkołę, upewnij się, czy nie masz przeciwskazań zdrowotnych i w przyszłości będziesz mógł podjąć pracę w wybranym zawodzie.

Odległość szkoły od miejsca zamieszkania
Bliska odległość szkoły od miejsca zamieszkania pomoże zaoszczędzić sporo czasu, bo nikt nie lubi tracić dużo czasu na dojazd. Idealnym rozwiązaniem będzie placówka łatwo dostępna i odpowiednio połączona komunikacyjnie.

Sama odległość nie powinna decydować o twoim wyborze. Jeśli zależy ci na danej szkole, która jest w innej miejscowości, a dojazdy zajmowałyby zbyt dużo czasu, możesz rozważyć zamieszkanie w internacie.

Zastanawiasz się nad zamieszkaniem w internacie? Przeczytaj nasz tekst Jak jest w internacie? Przekonajcie się sami!

Przyjdź na dni otwarte
Żeby dobrze poznać placówkę, warto przyjść na dni otwarte. Porozmawiaj z nauczycielami i z obecnymi uczniami. Jest do doskonała okazja, by bliżej przyjrzeć się atmosferze, która panuje w szkole i przy okazji poznać jej infrastrukturę. Dobrze wyposażona szkoła z pewnością ułatwi naukę.

Przy wyborze szkoły warto wziąć pod uwagę wszystkie za i przeciw. Zrób burzę mózgów i zastanów się nad tym, co lubisz robić, jakie masz pasje i zainteresowania. Możesz też zwrócić się o pomoc do doradcy zawodowego.

Szkoła to miejsce, które powinno być przyjazne uczniom i respektować ich prawa. Warto dobrze przemyśleć tę decyzję, by nie była pochopna i przypadkowa.

Renata Bodyk

Opublikowano: 19 maj 2025

Szkoła branżowa, technikum
czy liceum - jaką szkołę wybrać?

Kończysz szkołę podstawową, a przed tobą jedna z najważniejszych decyzji w twoim dotychczasowym życiu, czyli wybór szkoły średniej? Jeśli ta decyzja jest aż tak trudna, że zaburza twój spokojny sen, to  ten tekst jest dla ciebie.

Na początek warto przypomnieć wszystkie opcje. Po szkole podstawowej do wyboru masz:
szkołę branżową I stopnia, w której nauka trwa 3 lata,
technikum, gdzie trzeba uczyć się 5 lat,
liceum z czteroletnim cyklem nauki.

Jak dokonać wyboru?
Przede wszystkim należy wsłuchać się w siebie. Wybór szkoły średniej musi być indywidualną decyzją, zgodną z własnymi potrzebami i niezależną od woli rodziców czy tego, gdzie idą najlepsi znajomi z klasy.

Co jeszcze wziąć pod uwagę? Na pewno:
stan zdrowia (niektóre szkoły branżowe czy technika nie będą odpowiednie np. dla alergików lub osób z innymi schorzeniami),
temperament i charakter - dla osób lubiących urozmaicenie i zajęcia praktyczne dobra będzie np. szkoła branżowa czy technikum,
plany na przyszłość,
zainteresowania.

O wszystkich tych i innych czynnikach więcej przeczytasz w tekście Jaką szkołę średnią wybrać i jak zrobić to mądrze?

Tymczasem warto zastanowić się nad dwoma ostatnimi. Bo czy twoje plany na przyszłość i zainteresowania nie są tu najważniejsze?
Przydatne będzie przeanalizowanie ich w kontekście danego rodzaju szkoły. Zatem - do dzieła!

Szkoła branżowa - dla kogo?
Jakie są zalety szkoły branżowej? Przede wszystkim nauka praktycznego zawodu (możesz wybierać spośród wielu różnych, np. kucharz, mechanik, fryzjer, krawiec, stolarz itd.), która kończy się egzaminem zawodowym. Po jej skończeniu otrzymujesz dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe oraz uzyskujesz wykształcenie zasadnicze branżowe.

Następnie możesz podjąć pracę w zawodzie lub kontynuować naukę w szkole branżowej II stopnia, która trwa 2 lata. Ukończenie nauki na poziomie szkoły branżowej II stopnia umożliwia uzyskanie dyplomu zawodowego w zawodzie nauczanym na poziomie technika (po zdaniu egzaminu zawodowego w danym zawodzie) oraz uzyskanie świadectwa dojrzałości (po zdaniu egzaminu maturalnego). Po szkole branżowej II stopnia i zdaniu w niej matury możesz kontynuować naukę na studiach.

W szkole branżowej można uczyć się w ramach uczestnictwa w OHP, korzystając ze wsparcia pedagogiczno-psychologicznego oraz doradztwa zawodnego.  
Szkoła branżowa - zainteresowania:
Jeśli pasjonujesz się czymś konkretnym, np. gotowaniem, mechaniką, fryzjerstwem czy czymkolwiek innym, co może wiązać się z konkretnym zawodem, zastanów się, czy nie warto ze swojej pasji uczynić pracy? Może ci w tym pomóc właśnie szkoła branżowa, w której oprócz nauki przedmiotów ogólnych będziesz mieć również te zawodowe, a także praktykę w warsztatach szkolnych lub u pracodawcy.

Szkoła branżowa - plany na przyszłość:
Jeśli twój wymarzony zawód nie wymaga ukończenia studiów i można się go nauczyć już w szkole branżowej, idź tym tropem. Dzięki temu nauczysz się praktycznego zawodu. Dodatkowo trochę wcześniej niż twoi rówieśnicy, którzy pójdą na studia, wejdziesz na rynek pracy i będziesz zdobywać doświadczenie zawodowe już wtedy, kiedy oni będą się jeszcze kształcić na studiach.
Jeśli w trakcie nauki zapragniesz jednak zdać maturę i kontynuować naukę w szkole wyższej - możesz to zrobić dzięki ukończeniu szkoły branżowej II stopnia.

Widać więc, że szkoła branżowa daje pewne pole manewru, nawet jeśli w jej trakcie zmienisz plany.

Technikum - dla kogo?
Specyfika technikum jest podobna do szkoły branżowej - nauka trwa 5 lat, uczniowie uczą się przedmiotów ogólnych i zawodowych. Technikum kończy się egzaminem zawodowym, ale także maturą. Oprócz świadectwa maturalnego uzyskasz też tytuł technika. (W przypadku szkoły branżowej tytuł technika uzyskuje się dopiero po ukończeniu szkoły II stopnia.)

Technikum - zainteresowania
Tutaj - podobnie jak w przypadku szkoły branżowej - warto wziąć pod uwagę, czy na etapie kończenia szkoły podstawowej masz już jakieś konkretne zawodowe pasje czy umiejętności. Oczywiście nie jest to konieczne - przecież szkoła branżowa czy technikum stworzono po to, by poznać  dany zawód. Fajnie byłoby jednak, by przy wyborze technikum pociągała cię z jakiegoś powodu konkretna branża. Wtedy łatwiej będzie o naukę z pasją.

Technikum - plany na przyszłość
Tę szkołę warto wybrać ze świadomością, że inwestujesz aż 5 lat w poznawanie danego zawodu. To dobry wybór także dla osób, które wiedzą, co chcą studiować i pragną uczyć się przedmiotów związanych z przyszłym kierunkiem już na poziomie szkoły średniej.

Liceum - dla kogo?
Liceum ogólnokształcące trwa 4 lata i kończy się maturą. Podstawa programowa przewiduje naukę przedmiotów ogólnych - takich samych jak te, które były w szkole podstawowej, ale o rozszerzonym zakresie lub w ramach kontynuacji materiału. Dochodzą też nowe przedmioty, takie jak edukacja do bezpieczeństwa (z elementami przysposobienia obronnego), podstawy przedsiębiorczości czy historia i teraźniejszość.

Liceum - zainteresowania
Wybór liceum będzie dobry, kiedy nie masz konkretnych zainteresowań i potrzebujesz czasu na znalezienie swojej pasji, która być może kiedyś będzie miała związek z wykonywanym zawodem.

Liceum - plany na przyszłość
Liceum to dobry wybór, kiedy lubisz się uczyć przedmiotów ogólnych i potrzebujesz czasu, żeby zastanowić się nad swoją przyszłością zawodową.
Nauka w liceum to edukacja ogólnorozwojowa, którą zwyczajowo przyjęliśmy traktować jako przygotowanie do pójścia na studia. Jeśli planujesz naukę w szkole wyższej, jak najbardziej liceum będzie dobrym wyborem.
Jeśli zmienisz plany i zrezygnujesz ze studiów, wystarczy po maturze zrobić kurs zawodowy lub zdobywać doświadczenie w inny sposób, choćby idąc do pracy.

Wybór szkoły średniej to dla niektórych trudna sprawa, jednak pamiętaj - nic nie jest na zawsze. W przyszłości warto korzystać ze szkoleń i kursów w celu przekwalifikowania się, jeśli zechcesz robić co innego niż wcześniej.

Renata Bodyk

Opublikowano: 19 maj 2025

To pytanie, które na pewno zadaje sobie teraz wielu uczniów ósmej klasy szkoły podstawowej. W tekście wyjaśniamy, co możecie wybrać oraz podpowiadamy, jak zrobić to mądrze.

Po niedawnej reformie edukacji zmieniła się liczba lat, jaką spędzisz w danej szkole średniej, a także rodzaj jednej z nich.
Po ukończeniu szkoły podstawowej, masz do wyboru:
4-letnie liceum ogólnokształcące,
5-letnie technikum,
3-letnią szkołę branżową I stopnia.

Szkoły branżowe zastąpiły wcześniejsze szkoły zawodowe. Różnią się tym, że po ukończeniu szkoły branżowej I stopnia, możesz kontynuować naukę w szkole branżowej II stopnia i tam zdać maturę, doskonaląc się jednocześnie w tym sam zawodzie.
Również liceum i technikum kończą się egzaminem maturalnym i otrzymaniem świadectwa dojrzałości. Jeśli je otrzymasz, możesz kontynuować naukę na studiach. Bez matury będziesz mógł kontynuować naukę jedynie w szkole policealnej.
Przypominamy: po ukończeniu liceum zdobędziesz wykształcenie średnie ogólne. Dzięki technikum możesz zdobyć tytuł technika (po zdaniu odpowiednich egzaminów). Szkoła branżowa I stopnia umożliwi zdobycie wykształcenia zasadniczego branżowego i otrzymanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.

Jak dobrze wybrać szkołę średnią?
Liceum, technikum, czy szkoła branżowa? Co będzie najlepsze? Żeby odpowiedzieć sobie na to pytanie, trzeba wziąć pod uwagę kilka rzeczy.

Plany na przyszłość
Zastanów się, czy masz już określone plany na przyszłość. Jeśli chcesz wykonywać konkretny zawód, dowiedz się, czy można się go nauczyć w technikum lub szkole branżowej. Jeśli tak, to właśnie taką szkołę wybierz. Jeśli przyszła praca wymaga skończenia specjalistycznych studiów (np. weterynarz, prawnik) - wybierz liceum ogólnokształcące. Tam skupisz się na nauce przedmiotów, które będą najpotrzebniejsze w danym zawodzie.

Zainteresowania
Duże znaczenie przy wyborze szkoły mają zainteresowania. Szukaj szkoły, która może ci pomóc w ich rozwijaniu. Jeśli interesujesz się np. programowaniem, poszukaj odpowiedniego technikum. Pasje związane z mechaniką samochodową czy gotowaniem świetnie można rozwijać w szkole branżowej.

O zainteresowaniach i planach na przyszłość w kontekście szkoły średniej więcej przeczytasz w tekście: Liceum, technikum czy szkoła branżowa - co wybrać?

Potrzeba czasu
Możliwe, że jeszcze nie wiesz, co chcesz robić w życiu. Wtedy najbezpieczniej jest wybrać liceum ogólnokształcące, gdzie możesz sprawdzić swoją wiedzę i umiejętności oraz zastanowić się nad wyborem zawodu. Dopiero potem pójść na studia lub wybrać jakiś kurs zawodowy czy szkołę policealną.

Temperament i charakter
Przy wyborze szkoły, weź pod uwagę swój temperament i charakter. Jeśli wolisz być w ruchu i lubisz zmiany, zastanów się nad szkołą branżową lub technikum, gdzie będą różnorodne przedmioty i zajęcia praktyczne. Jeśli tak naprawdę nie lubisz się uczyć, nie wybieraj liceum. Lepiej nauczyć się jakiegoś konkretnego zawodu niż wkuwać ogólne przedmioty i żałować pójścia do liceum.

 
Samodzielna decyzja
Nie sugeruj się wyborem przyjaciół - to, że koleżanka wybrała jakąś szkołę, nie znaczy, że musisz zrobić to samo! To ma być tylko i wyłącznie twój wybór, a nie np. twoich rodziców. To nie oni ani nie koleżanka będą się za ciebie uczyć w tej szkole.

Stan zdrowia
Pamiętaj, że na wybór szkoły ma wpływ także stan zdrowia. Do wielu szkół branżowych czy technicznych wymagany jest dobry stan zdrowia. Np. specjalność wojskowa wymaga znakomitej sprawności fizycznej.

Sprawdź w tekście Czym się kierować przy wyborze szkoły ponadpodstawowej?, jakie jeszcze kryteria wziąć pod uwagę, wybierając szkołę.

Aspiracje
No i jeszcze jedna rzecz: aspiracje. Marzysz o świetnej pracy i dobrych zarobkach? Nastaw się na solidną naukę, ale niekoniecznie na studiach! Studia nie są dla wszystkich, w dzisiejszych czasach dyplom szkoły wyższej nie gwarantuje dobrych zarobków.
To zaangażowanie i ciężka praca pomogą osiągnąć sukces, nawet jeśli skończysz tylko szkołę średnią. Zdobywanie doświadczenia i odpowiednie kursy oraz solidne przykładanie się do własnego rozwoju to dobry sposób na sukces zawodowy.

Informacje o rodzajach szkół średnich
na postawie informacji ze strony
 https://liblink.pl/LWZViQBCJH

Renata Bodyk

Opublikowano: 22 kwiecień 2024

Egzamin ósmoklasisty 2024
Jak obliczyć punkty rekrutacyjne
do szkoły ponadpodstawowej?

 Już 14 maja rozpocznie się kończący szkołę podstawową egzamin ósmoklasisty 2024. Ten ważny sprawdzian zastępuje egzamin wstępny do szkoły ponadpodstawowej, dlatego ważne jest uzyskanie jak największej liczby punktów. Jak oblicza się punkty z egzaminu? I za co poza egzaminem można dostać punkty?
  Maksymalna liczba punktów, które uczeń może otrzymać w ramach rekrutacji do szkoły średniej, wynosi 200 punktów. 100 punktów uczeń może zdobyć na egzaminie ósmoklasisty. Drugą połowę stanowią punkty za oceny na świadectwie oraz te za szczególne osiągnięcia, czy dodatkową działalność. Jak wygląda obliczanie punktów?
-W przypadku egzaminu z języka polskiego mnożymy razy 0,35 (100 proc. x 0,35 = 35 punktów),
-W przypadku egzaminu z matematyki mnożymy razy 0,35 (100 proc. x 0,35 = 35 punktów),
-W przypadku egzaminu z języka obcego mnożymy razy 0,3 (100 proc. x 0,3 = 30 punktów).

Czytaj więcej...

Opublikowano: 22 kwiecień 2024

Harmonogram rekrutacji 2024
- licea i technika we Wrocławiu
i województwie dolnośląskim

Rekrutacja 2024/2025 do publicznych szkół ponadpodstawowych dla młodzieży we Wrocławiu i województwie dolnośląskim  przeprowadzona zostanie w terminie od 16 maja 2024 do 25 lipca 2024 roku. Na kandydatów czekają miejsca w liceach ogólnokształcących, technikach oraz branżowych szkołach I stopnia. Rekrutacje uzupełniające przeprowadzone zostaną od 24 lipca 2024 r. do 25 lipca 2024 r.

Etapy rekrutacji dla kandydatów;

1/ wybór preferencji i złożenie wniosku w szkole pierwszego wyboru od 16 maja 2024 r. do 17 czerwca 2024 r. do godz. 15.00

Czytaj więcej...

Opublikowano: 22 kwiecień 2024

Rekrutacja do szkół ponadpodstawowych 2024

Podczas rekrutacji do szkół ponadpodstawowych bardzo ważne jest, by znać terminy, które podczas tej rekrutacji obowiązują i nie przegapić żadnego z nich. Rekrutacja do szkoły średniej składa się z kilku części. Często uczniowie zastanawiają się, do ilu szkół mogą składać dokumenty.
Zazwyczaj młodzi ludzie mogą składać podanie o przyjęcie do trzech szkół. W ramach tych szkół kandydat do liceum może wybrać dowolną liczbę klas. Dokładne terminy, które będą obowiązywać w 2024 podczas rekrutacji do liceum i technikum dla młodzieży, zostaną podane na stronie internetowej danego województwa. Mogą się one nieznacznie różnić od siebie, w zależności od miasta lub regionu.
Rekrutacja do szkół we Wrocławiu i województwie dolnośląskim rozpoczyna się od złożenia wniosku w szkole pierwszego wyboru od 16 maja 2024 r. do 17 czerwca 2024 r. do godz. 15.00

Czytaj więcej...

Opublikowano: 06 grudzień 2022

 

Opublikowano: 27 październik 2020

Nastolatek pod obstrzałem – o presji i jej skutkach

,,Czy już wybrałeś liceum?”, ,,zastanów się nad technikum, warto mieć fach w ręku”, ,,a jakie oceny trzeba mieć, żeby się do tej szkoły dostać?”, ,,tyle osób w roczniku, może ci się nie udać, lepiej wybierz jakąś inną szkołę” – słyszą czternasto i piętnastolatkowie na każdym kroku. ,,Dobre liceum” może stać się nie okazją do zdobycia solidnych podstaw edukacyjnych, ale batem, popędzającym nastolatka do nauki, wyciągania ocen na lepsze, szukania okazji, by zdobyć przynajmniej kilka punktów więcej. A co za tym idzie – źródłem stresu, napięcia, niechęci, niepewności, złości.

Kim jestem? Co chcę robić?

Okres nastoletni to czas intensywnego kształtowania własnej tożsamości. Szukania odpowiedzi na trudne pytania, często dla dorosłych brzmiące wzniośle i pompatycznie. Jaki jestem, jaki chcę być, jak mnie widzą inni, czy jestem atrakcyjny, czy mam w sobie coś wyjątkowego, czy coś osiągnę, jaka jest moja orientacja seksualna, w co wierzę – pytajniki mnożą się bez końca. Dla piętnastolatka myślenie o sobie jest tak zmienne, że trudno cokolwiek budować na jego podstawie. Poczucie własnej wartości, własnej skuteczności, wiara w umiejętności są na etapie dorastania kruche, zależne od zewnętrznej oceny. Krytyka innych w tym okresie przyjmowana jest z ogromną mocą, a reakcją na nią intensywniejsza, niż kiedykolwiek. Szaleństwem wydawałoby się w tak dynamicznym okresie decydować o tym, co będzie się robiło w życiu i planować dalszą edukację. A jednak – to nieuniknione.

Wspierając jeża

Wielu rodziców opisuje swoje nastoletnie dziecko tak, jakby nieustannie było najeżone, gotowe do słownej walki, drażliwe. Pojawiają się komentarze ,,żyje z dnia na dzień”, ,,nic nie planuje”, ,,traktuje dom, jak hotel”, ,,na niczym mu nie zależy”. Tego typu obserwacje potwierdzają jedno – dziecko jest w okresie adaptacji do nowych warunków, które niesie ze sobą dorastanie. Żyjemy z dnia na dzień wtedy, gdy wiele wokół nas lub w nas samych się zmienia – to naturalny mechanizm pojawiający się w sytuacjach destabilizacji. Jednak w tym czasie trudności w komunikacji z dzieckiem często stają się pretekstem do wzmożenia kontroli – pilnowania ocen, zachęcania do poprawiania tych, z których rodzic jest niezadowolony, nakładania przeróżnych konsekwencji. Znikają z pokoju telefon, tablet, komputer. Dziecko powinno się skupić na nauce, żeby mogło dostać się do ,,dobrej szkoły”, która będzie trampoliną na ,,dobre studia”. Mimo dobrych intencji rodziców – próbujących uchronić młodego człowieka przed poczuciem porażki, czy trudem znalezienia pracy – wcale nie poprawia się funkcjonowanie ich dziecka. Konflikt międzypokoleniowy tylko się pogłębia.

Presja nie jest zachętą

Dorośli stosują nacisk zazwyczaj wtedy, gdy nie rozumieją zachowania swoich dzieci. Chcąc zmobilizować nastolatka do nauki, naciskają i kontrolują go. Podkreślają długofalowe skutki dzisiejszych zaniedbań – ,,jeśli chcesz się dostać do mat-fizu, musisz koniecznie poprawić matematykę, z takimi ocenami nie ma szans”. Już w szóstej, siódmej klasie zaczynają się rozmowy o szkole średniej. ,,Przecież to tylko dwa lata, już teraz trzeba wybrać najważniejsze przedmioty. Dla czternastolatka dwa lata to 1/7 jego życia. Przeraźliwie długi odcinek czasu, jawiący się jako pasmo nieprzewidywalnych zupełnie zdarzeń, ciągłych zwrotów akcji. Presja dorosłych nie wzmacnia wewnętrznej motywacji dziecka – pomaga się jedynie rozwinąć lękom, poczuciu niepewności, niskiej wiary we własną skuteczność i sprawczość. Gdy naciskamy na kogoś, dajemy mu silne odczucie, że jest w naszych oczach nieporadny, niezdolny do samodzielnego podejmowania decyzji we własnym tempie. Presja bardzo mocno konfrontuje dziecko z jego deficytami – wytykając, co dziecko robi źle i mówiąc, jak ma zrobić to lepiej, pogłębiamy to, co w dorastaniu jest bardzo trudne – poczucie, że jest się zależnym i słabym.

W gabinecie psychologa pojawia się coraz więcej nastolatków, którzy zgłaszają nagłe, niezrozumiałe dla nich ataki paniki, obniżony nastrój, myśli rezygnacyjne, czy nawet samobójcze. Częstym tematem rozmów z psychologiem jest poczucie pustki, osamotnienia, braku zrozumienia, negatywny obraz samego siebie. Zaopiekowanie się emocjami dziecka na tym etapie życia może być zdecydowanie ważniejsze, niż jego wyniki w nauce. Zwłaszcza, że zdrowie psychiczne i wsparcie emocjonalne w oczywisty sposób przekładają się na sukcesy edukacyjne.

Dorosły towarzysz nastoletnich dylematów

Na tym etapie życia pojawia się tak wiele wątpliwości, że planowanie przyszłości jest właściwie mało możliwe. Co nie znaczy, że nie pojawiają się wyobrażenia i fantazje na temat własnej dorosłości. I być może tu jest klucz do pozytywnego i konstruktywnego wsparcia nastolatka – nie poprzez presję, ale poprzez towarzyszenie w poszukiwaniach. Częstym zachowaniem dorosłego jest szybkie urealnianie marzeń kilkunastolatka. ,,Myślałem o byciu kucharzem” szybko się zderza z ,,przecież ty ledwo jajecznicę umiesz zrobić”, ,,może bym poszedł do szkoły morskiej” – ,,ty, z taką słabą orientacją w terenie”. A jednocześnie chcemy, by młody człowiek rozmawiał z nami o jego planach, marzeniach. Niestety nie tędy droga. Często zapominamy, jak ważna okresie dorastania jest grupa rówieśnicza i piętnujemy dziecko za to, że podejmuje decyzje takie, jak jego przyjaciele – na pierwszy plan wyłaniając chęć bycia w grupie, nie realizację własnych chęci. Nie ma sensu karać nastolatka za jego rozwojową potrzebę – bycia jak najbliżej z równolatkami, życia życiem grupy.

Zmiana jedyną stałością

Znany tekst ,,i tak ci się zmieni jeszcze milion razy” lepiej mieć w głowie, niż na języku. Bo rzeczywiście – marzenia są zmienne, zależne od chwili. Ale dają poczucie, że wiele jest możliwe. Dobrze by było po prostu zapytać, co w tym zawodzie pociąga nastolatka, jak spróbować, czy to mu rzeczywiście odpowiada. Wiara dorosłych w dzieci daje solidne podstawy do wiary w siebie. Podkreślanie umiejętności dziecka, jego zasobów, np. niezależności, elastyczności, komunikatywności, samodzielności sprawia, że chęć rozwijania się rośnie.

Jak rozmawiać, by nie oceniać

Poczucie bycia ocenianym przez innych skutecznie zamyka możliwość dialogu. Dorośli czasem potrafią sobie poradzić z oceną innych – obśmiać raniący komentarz, zbudować do niego dystans, zracjonalizować go, obronić się. Nastolatki bywają w sytuacji oceny zupełnie bezbronne. Dlatego warto unikać nawet niewinnych komentarzy, które jakoś by mogły być odebrane przez siódmoklasistę w kategoriach krytyki. ,,Co to za oceny” , ,,chyba zleciałeś ze średniej, nie idzie ci nauka”, ,,zamiast ciągle siedzieć w telefonie, byś się pouczył, leniuchu” etc. – wszystkie podobne do tych komentarze nie pomogą zbudować relacji zaufania i bezpieczeństwa. Lepiej ciepło i sympatycznie nazwać to, co się widzi i zobaczyć, czy dziecko podejmie rozmowę:

• Wydaje mi się, że czymś się martwisz. Dużo siedzisz ostatnio sam.
• Jakoś chyba trudniej ci idzie nauka? Czujesz się zbyt zmęczony? A może coś się dzieje stresującego?

Jeśli nie zobaczymy od razu chęci do rozmowy, to nie znaczy, że komunikat nie był ważny. Czasem potrzeba czasu, by w dorastającym umyśle pojawiła się myśl, że dorosły coś zauważa i w zasadzie oferuje pomoc. Już samo bycie widzianym daje wsparcie – nawet jeśli nie skorzystamy z niego aktywnie i bezpośrednio.

Twój wybór jest ważny

Zarówno nauczyciele, jak i rodzice chcieliby, żeby dzieci podejmowały dobre decyzje – uczyły się konsekwencji swoich wyborów, potrafiły rozważyć zyski i straty, które niesie każda z opcji. By szukały sposobów na to, by ich cele były realne i by miały wszystko, co potrzebne, by je spełnić. Niestety na poziomie chęci często się kończy – dorośli najchętniej wybierają za dzieci. Mając silne przekonanie, że wiedzą lepiej i znają dziecko, albo sami narzucają wybór, albo tak kierują dzieckiem, by wybrało ,,słusznie”. Robią to zazwyczaj z troski i lęku o dziecko, co jednak nie do końca jest usprawiedliwieniem. Piętnastolatek wybierający szkołę średnią ma pierwszą możliwość wyboru swojej drogi. Pierwszą możliwość popełnienia ważnego błędu i nauki, jakie są jego konsekwencje. Jeśli mają całe życie dokonywać różnych wyborów, to kiedy mają właściwie zacząć się tego uczyć? Może to jednak dobry moment?

Każdy wybór jest dobry, bo jest twój

Rozmawiając z nastolatkiem o tym, że może wybrać różne opcje, a każda przyniesie zarówno jakieś korzyści (np. będą w tej szkole znajomi, jest blisko, profile klas są ciekawe), jak i jakieś straty (np. dalekie dojazdy, ograniczenie w programie nauczania, dłuższy czas edukacji etc.), pomagamy znormalizować stresującą sytuację. Warto spróbować pokazać, że to naturalna kolei rzeczy i że wybór liceum nie determinuje całej przyszłości – cokolwiek dziecko nie wybierze, da sobie radę i na pewno coś dobrego wyniesie z tego doświadczenia. A przecież zawsze można spróbować zmienić klasę, szkołę, jeśli wybór okaże się nietrafiony. Nastolatki są w stanie już dość realnie ocenić to, czy muszą poprawić oceny, czy nie – na tym nie warto się skupiać, wprowadzając tym samym stres i poczucie presji.

Zmieniasz się, więc i zmieniasz plany

Kilkunastolatkom brakuje psychoedukacji na temat ich funkcjonowania psychofizycznego – często nie rozumieją przemian, jakie się w nich dokonują, reagują na nie lękiem, stresem. Być może wspierające okaże się nazwanie, że czas dorastania jest pełen zmian i że nie ma nic złego w zmianie planów, zainteresowań, marzeń. Trudno zachować stałość przekonań i wartości, gdy się jest w ciągłym, intensywnym procesie dojrzewania. Warto o tym pamiętać i rozmawiać.

Źródło:
https://epedagogika.pl/top-tematy/nastolatek-pod-obstrzalem-o-presji-i-jej-skutkach-3297.html

Przeczytaj również: Bez presji, proszę... warsztat dla rodziców uczniów z klas VII–VIII

Opublikowano: 27 październik 2020

Jaki powinien być udział rodziców w procesie doradztwa zawodowego

Opracowywany corocznie program realizacji wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego musi uwzględniać udział rodziców w procesie doradczym, w szczególności organizację spotkań z nimi. Przedstawiamy zakres współpracy doradcy zawodowego z rodzicami oraz przykłady działań.

Aby uczeń potrafił ocenić swoje zasoby i możliwości

Jedną z kluczowych decyzji podejmowanych w życiu człowieka jest wybór ścieżki zawodowej. Każdy z nas, w wieku adolescencji próbował odpowiedzieć na pytania „Co chciałbym robić w przyszłości? Jaki zawód chciałbym wykonywać?”. Trafny wybór zawodu przynosi przede wszystkim korzyści osobiste. Człowiek czuje się spełniony, jest zadowolony. Synergia między wykonywanym zawodem a poczuciem szczęścia wynika z kilku czynników. Praca odpowiada możliwościom psychofizycznym, potencjałowi, posiadanym zasobom. Jest zgodna z zainteresowaniami, oczekiwaniami i aspiracjami. Ponadto zaspokaja potrzeby rynku pracy.

Z punktu widzenia gospodarki państwa, ważne jest, aby młody człowiek, uczeń dokonywał adekwatnych wyborów edukacyjno-zawodowych. Trafny wybór ścieżki rozwoju osobistego i zawodowego oznacza, że uczeń potrafi ocenić swoje zasoby i możliwości. Ponadto posiada wiedzę na temat oferty edukacyjnej, przydatności zawodowej, rynku pracy.

Do 11. roku życia dzieci naśladują dorosłych, lubią odgrywać scenki, często przebierają się za strażaka, policjanta czy lekarza. Jest to okres preorientacji i orientacji zawodowej opartej na fantazji. W wieku 12.-17. roku życia młody człowiek wkracza w okres adolescencji. Jest to okres próbnych wyborów, który polega na określaniu swoich zainteresowań zawodowych poprzez dostrzeganie umiejętności i uzdolnień. Rozwija się w tym czasie samoświadomość i samoocena. Uczeń zaczyna również odwoływać się do wartości, zaczyna pojawiać się wartość pracy.

Warto podkreślić, że młody człowiek dokonując wyboru zawodu, często kieruje się opiniami grupy rówieśniczej lub panującą „modą’, „trendem”. Okres realistycznego wyboru zawodu rozpoczyna się w 17 r.ż. i trwa do 24 r.ż. Aby młody człowiek mógł dokonać optymalnego wyboru, powinien być wspierany przez rodziców, szkołę, osoby znaczące.

Postawy rodzicielskie mają wpływ na wybór zawodu

Pierwszym doradcą młodego człowieka jest rodzic. Postawy rodzicielskie mają niebagatelne znaczenie na rozwój dziecka, a co za tym idzie – wpływają na aspiracje życiowe i zawodowe. Literatura przedmiotu wskazuje na kilka czynników kluczowych mających wpływ na preferencje zawodowe:

• pochodzenie społeczne rodziców,
• poziom ich wykształcenia oraz
• posiadane doświadczenie zawodowe.

Duży wpływ mają tradycje zawodowe rodziny, stosunek rodziców do pracy, wyznawane wartości, ambicje zawodowe, ale także postawy. Warto również wymienić preferowane postawy rodzicielskie, stosunek rodzeństwa do pracy, ale także poziom wiedzy członków rodziny o możliwościach edukacyjnych i sytuacji na rynku pracy. M. Ziemska rozróżnia postawy rodzicielskie w ujęciu psychologicznym jako:

• akceptacja dziecka,
• współdziałanie z dzieckiem,
• dawanie dziecku rozumnej swobody,
• uznawanie praw dziecka w rodzinie.

Natomiast niewłaściwymi postawami rodzicielskimi w tym przypadku są m.in.: odtrącenie, unikanie, zbytnie wymaganie, nadmierne chronienie.

Rodzice posiadający wspierającą postawę otaczają dziecko troską, opieką, pomagają w zaspokajaniu jego potrzeb emocjonalnych, społecznych. Wrażliwość i chęć wspierania młodego człowieka przez rodzica na różnych polach jego aktywności zachęca go do konsultowania swoich decyzji edukacyjno-zawodowych.

Zdarza się niestety, że blokowanie aktywności, hamowanie działań twórczych oraz poszukiwania swojej drogi wywołuje u dziecka poczucie frustracji. Brak adekwatnych informacji ze strony rodzica, krytykowanie i koncentracja na słabych stronach, nadmierne oczekiwania rozwijają nierealistyczną samoocenę adolescenta. W sytuacji, gdy samoocena odbiega od rzeczywistości, dziecko narażone jest na brak umiejętności dokonywania oceny własnych zasobów i potencjału, a co za tym – idzie przekłada się to na podejmowanie błędnych decyzji zawodowych.

Rodzic – uczeń – szkoła

Doradztwo zawodowe w szkole opiera się na współpracy trzech podmiotów: rodziców, ucznia i doradcy zawodowego. Podejmowanie decyzji to świadomy wybór, który opiera się na określeniu trzech elementów:

• celu,
• konsekwencji,
• potencjalnego ryzyka.

Współpraca rodziców ze szkołą w zakresie wparcia ucznia w wybraniu ścieżki rozwoju edukacyjno-zawodowej ma na celu wspólne określenie potencjału dziecka. Omawianie przez rodziców zainteresowań, zdolności, umiejętności czy talentów już od wczesnych lat dzieciństwa czy określenie temperamentu i cech charakteru dziecka może być cenną wskazówką dla doradcy zawodowego. Zdarza się często, że młody człowiek w zaciszu domowym przejawia zdolności, które w życiu szkolnym nie są dostrzegalne.

Ważne jest, aby w procesie doradczym osoby dorosłe (rodzice, jak i doradca zawodowy) szanowali wybory dziecka. Narzucanie własnych wizji, niespełnione ambicje zawodowe rodziców i nierozumienie ze strony doradcy może prowadzić do podejmowania złych decyzji. Zbyt duży nacisk i presja ze strony dorosłych może powodować zniechęcenie i poczucie niezrozumienia. Przekazanie rodzicom rzetelnej informacji na temat oferty edukacyjnej przez doradcę zawodowego powinno stanowić podstawę współpracy.

Znajomość rynku edukacyjnego może inspirować rodzica do rozmów z uczniem bez narzucania swojego zdania czy opinii. Doradca zawodowy powinien wesprzeć rodzica na tyle, aby ten pomagał w wyborze trafnego zawodu poprzez stosowanie argumentacji. Znajomość mechanizmów rynku pracy, danych statystycznych nt. zawodów deficytowych buduje wizerunek rodzica kompetentnego i wiarygodnego. Te informacje może przekazać doradca zawodowy (bądź osoba realizująca zadania z obszaru doradztwa zawodowego w szkole). Odwołując się do rozporządzenia MEN z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz.325) na każdy rok szkolny opracowuje się program realizacji wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego. Program ten musi uwzględniać udział rodziców, w szczególności organizację spotkań z nimi. Rola szkoły (doradcy zawodowego) powinna opierać się zarówno na pracy grupowej (szkolenia, warsztaty), jak i na konsultacjach indywidualnych.

Przykładem działania skierowanego do rodziców może być:

• wykorzystanie mediów społecznościowych, forum prowadzonego na stronie WWW szkoły do udostępniania informacji edukacyjno-zawodowych,
• umieszczanie informacji zawodoznawczych w e-dzienniku,
• organizowanie spotkań rodziców z lokalnymi pracodawcami czy właścicielami warsztatów (praktyczna nauka zawodu, praktyki zawodowe, staże),
• w przedszkolu czy szkole podstawowej ciekawym rozwiązaniem jest aktywne uczestnictwo rodziców poprzez prezentowanie swojej ścieżki edukacyjno-zawodowej.

Zapoznaj się ze scenariuszem spotkania doradcy zawodowego z rodzicami uczniów "Co wiem o moim dziecku".

Oprócz działań informacyjnych rola szkoły powinna opierać się na niesieniu pomocy rodzicom, którzy mają trudności w komunikacji z dzieckiem oraz pomaganiu im w rozwiązywaniu sytuacji konfliktowych wynikających z rozbieżności oczekiwań rodzica a planami dziecka. Warto również pamiętać, aby doradca zawodowy wspierał w rozmowach indywidualnych rodziców dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, problemami zdrowotnymi, emocjonalnymi czy społecznymi. Choroby czy inne przeciwwskazania zdrowotne mogą wykluczać wykonywanie danego zawodu, dlatego ważne jest, aby wnikliwie diagnozować potencjał ucznia, a w sytuacjach trudnych – rzetelnie informować rodzica o możliwościach zawodowych ich dziecka.

Doradca zawodowy powinien inspirować i motywować rodzica do poznawania zasobów i możliwości edukacyjno-zawodowych dziecka.

Literatura polecana:

• Minta J., Od aktora do autora. Wspieranie młodzieży w konstruowaniu własnej kariery,
  http://eurodoradztwo.praca.gov.pl/publikacje/edukacja/20-od-aktora-do-autora-wspieranie-mlodziezy-w-konstruowaniu-wlasnej-kariery,
  dostęp 2019,03,05.
• Rosalska M., Warsztat diagnostyczny doradcy zawodowego. Przewodnik dla nauczycieli i doradcy,
  http://eurodoradztwo.praca.gov.pl/publikacje/edukacja/19-,
  dostęp 2019,03,05.
• Tarkowska-Dunajew Ł., Stasiak H., Współpraca doradcy zawodowego z rodzicami. Teoria i praktyka, Warszawa 2009.
• Ziemska M., Postawy rodzicielskie, Warszawa 1973.
• Ziemska M., Rodzina i dziecko, Warszawa 1980.

Marta Koch-Kozioł

Źródło:
https://epedagogika.pl/top-tematy/jaki-powinien-byc-udzial-rodzicow-w-procesie-doradztwa-zawodowego-2956.html